Toegankelijkheid van stemlocaties:
tussentijdse publicatie

Observaties verkiezingsdag 20 maart 2019

Waarom dit onderzoek?

Per 1 januari 2019 moeten alle stemlokalen in Nederland toegankelijk zijn voor kiezers met een lichamelijke beperking. De gemeente Amsterdam besteedt aandacht aan rolstoeltoegankelijkheid van stemlocaties. Tegelijkertijd geeft de gemeente aan dat niet alle stemlocaties rolstoeltoegankelijk kunnen worden gemaakt. De Rekenkamer Amsterdam wil weten hoe toegankelijk de Amsterdamse stemlocaties zijn voor mensen met een lichamelijke beperking.

De Rekenkamer Amsterdam bezocht op 20 maart 2019, toen de verkiezingen voor de Provinciale Staten en voor de Waterschappen plaatsvonden, 80 van de 371 stemlocaties in Amsterdam. Volgens de gemeente Amsterdam waren 30 van deze locaties geheel toegankelijk voor mensen met een lichamelijke beperking (A-locatie), 46 waren toegankelijk met hulp (B-locatie) en 4 waren niet toegankelijk (C-locatie).

Aan de hand van een checklist beoordeelden we of kiezers met een lichamelijke beperking bij en in een stembureau konden komen. Hierbij hebben we gelet op problemen op de looproute buiten bij de stemlocatie, problemen op de looproute binnenin de stemlocatie en problemen in de stemruimte.

Deze observaties zijn onderdeel van een groter onderzoek naar de toegankelijkheid van stemlocaties. Klik hier voor de volledige onderzoeksopzet.

Eerste uitkomsten van de observaties

Aanduidingen niet altijd zichtbaar en leesbaar
De gemeente Amsterdam werkt met verschillende typen aanduidingen. Gevelborden met ‘Stem hier’ zijn de standaard, maar niet elke gebouweigenaar geeft toestemming om deze aan de gevel vast te maken. Daarom wordt ook gebruikgemaakt van andere aanduidingen, zoals de ijzeren standaarden met daarop een bord met ‘stembureau’ en van papieren aanduidingen waarop ‘stembureau’ geprint staat.

Bij onze bezoeken op 20 maart waren aanduidingen zo goed als altijd aanwezig maar niet altijd zichtbaar. Soms gingen aanduidingen op in de omgeving en soms hingen borden op een zodanige plek dat ze maar vanuit één rijrichting vanaf de openbare weg te zien waren. Ook had de wind invloed op de leesbaarheid van aanduidingen wanneer die op niet-stevig materiaal geprint waren.

1. Aanduidingen waren niet altijd zichtbaar en leesbaar Bij 11 stemlocaties waren aanduidingen niet goed van een afstand leesbaar. Dit had te maken met de relatief kleine lettergrootte die de gemeente Amsterdam gebruikt op de aanduidingsborden (anders dan de ‘Stem hier’ gevelborden). Dit speelt vooral bij locaties waar de ‘Stem hier’ gevelborden niet aan de buitenmuur bevestigd mogen worden.

Veel vrije parkeerplaatsen
Op het moment van ons bezoek waren er op 19 van de bezochte locaties geen vrije parkeerplaatsen beschikbaar in een straal van 100 meter van het stembureau. 61 hadden dit dus wel. Opvallend is dat bij 8 stembureaus, die volgens de gemeente geen gehandicaptenparkeerplaats zouden hebben, toch een vrije gehandicaptenparkeerplaats aanwezig was. En bij 2 locaties die volgens de gemeente wel een gehandicaptenparkeerplaats zouden hebben, was deze er niet.

Obstakels op de looproute bij 40% van de locaties
De looproute buiten, van de openbare weg naar de ingang van de stemlocatie, moet vrij zijn van obstakels zodat kiezers met een lichamelijke beperking gemakkelijk bij de ingang kunnen komen. Bij 32 locaties was dat niet het geval. Hoogteverschillen vormden obstakels wanneer deze niet overbrugd waren of wanneer de overbrugging te steil of instabiel was (17 keer, waarvan 15 bij B-locaties). Ook waren er versmallingen op de looproute waardoor twee rolstoelen elkaar niet konden passeren (8 keer, waarvan 6 keer bij B-locaties). Én obstakels werden veroorzaakt door activiteiten in de buitenruimte, zoals bouwwerkzaamheden. Voor een impressie van obstakels op de looproute, zie collage.

2. Obstakels op de looproute

Vooral drempels van buitendeuren geven hinder
Hoge drempels vormen lastige hindernissen voor mensen met een lichamelijke beperking. Landelijke richtlijnen geven aan dat drempels niet hoger mogen zijn dan 2 cm.

Bij 43 locaties (14 A-locaties, 26 B-locaties en 3 C-locaties) had de buitendeur een drempel die hoger was dan 2 cm. Bij 28 van deze locaties (8 A-locaties en 20 B-locaties) was deze drempel niet of alleen met loszittende platen overbrugd.